Kahta'da 1886 Öşür İhalesi: Köylüler Darp Edildi İddiası

Prof. Dr. Dalyan, 1886 yılı yaz aylarında Kâhta'da öşür ihalesi nedeniyle yaşandığını belirttiği olayları aktardı. Yüksek teklif veren köylülerin ihaleden dışlandığını ve ardından darp edildiğini ifade etti.

Prof. Dr. Dalyan'ın aktardığı bilgilere göre, resmî kayıtlarda Kâhta'da öşür toplama ayının 30 Temmuz'da başladığı görülüyor. Öşürün, tarım ürünlerinden alınan vergi olduğunu hatırlatan Dalyan, bu idari takvim işlerken Kâhta kazasında ihale süreci etrafında ciddi tartışmalar yaşandığını belirtti.

Dalyan, sancak genelinde idari ve mali süreçlere ilişkin sorunların devam ettiği bir dönemde, Kâhta'da öşür ihalesi üzerinden şaibeli gelişmelerin ve şiddet olaylarının gündeme geldiğini kaydetti. 1886 yılının yaz aylarında Kâhta yakınlarındaki köylerden gelen bir grup köylü, bölgenin öşür vergisini toplamak üzere kazaya geldi.

Köylülerin, resmî olarak sunulan tekliflerden daha yüksek bir bedel önermelerine rağmen ihalenin kendilerine verilmediği belirtildi. Durumu kaymakamlık ve ilgili makamlar nezdinde sorgulayan köylülerin, hak arama girişimlerinden sonuç alamayınca tepkilerini sürdürdükleri aktarıldı.

Prof. Dr. Dalyan'ın paylaşımına göre, ihale sürecine itiraz eden köylülere yönelik fiili saldırı gerçekleşti. Dalyan, kaymakam ve nahiye müdürünün teşvikiyle Osman Efendi adlı kişinin evinin önünde bekleyen köylülerin, Kâhta meclis azası İbrahim, Deli Osmanoğlu, Hüseyin Ağalar ve hatip Mustafa Efendi tarafından darp edildiğini aktardı. Darp edilen köylülerin olayın ardından evlerinde hasta halde tedavi gördükleri bilgisine de yer verildi.

Dalyan, olayın merkezî idareye aktarılma biçiminin de dikkat çekici olduğunu vurguladı. Bölgede telgraf hattının kurulmuş olmasına rağmen, ihale sürecine ilişkin iddiaların mektup yoluyla iletilmesini değerlendiren Dalyan, 1885 yılında kurulan telgraf hattının uzun süre aktif kullanılamamasının, bürokrasi ve halk tarafından henüz tam olarak benimsenmemiş olabileceğini ifade etti. Dalyan, güvenli iletişim kaygısı nedeniyle geleneksel mektup yönteminin tercih edilmiş olabileceğine de dikkat çekti.

Prof. Dr. Dalyan, paylaşımının sonunda tarihsel olaylarla günümüz arasında dikkat çeken bir bağ kurdu. Yereldeki çıkar ilişkilerinin, tekelci tutumların ve buna karşı gelişen tepkilerin tarihsel süreklilik taşıdığını belirtti. Dalyan, 19. yüzyıl sonlarında Kâhta'da öşür ihalelerinde yaşandığını aktardığı baskı, adam kayırma ve rant paylaşımı tartışmalarının, günümüzde bazı oda, borsa ve esnaf kefalet kooperatifi seçimlerinde görülen yöntemlerle benzerlik taşıdığını ifade etti.

Dalyan, aktardığı arşiv örneğinin yalnızca geçmişe ait bir olay olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Zaman içinde idari yapılar ve iletişim imkânları modernleşse de, yerel iktidar odaklarının çıkarlarını korumak için başvurduğu yöntemlerin değişmeyebildiğine dikkat çekti. Bu tür arşiv kayıtlarının bugünün yerel güç ilişkilerini anlamak açısından da önemli olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Murat Gökhan Dalyan'ın paylaşımı, Kâhta'nın tarihsel hafızasında yer alan bir ihale tartışmasını yeniden gündeme taşırken, yerel yönetim, rant ilişkileri, hak arama mücadelesi ve şiddet pratikleri üzerinden geçmiş ile bugün arasında dikkat çekici bir değerlendirme ortaya koydu.