İş İnsanı Yılmaz: "Ankara-Bakü Hattında Toplumsal Güven Stratejik Önemde"

Yılmaz, değerlendirmesinde Türkiye ve Azerbaycan kamuoylarındaki hassasiyetlerden diplomatik çözüm arayışlarına kadar çeşitli başlıkları masaya yatırdı. Özellikle stratejik ortaklığın toplumsal boyutuna dikkat çekti.

Karabağ Savaşı sonrasında güçlenen Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin Rusya, İran, Fransa ve İsrail gibi aktörlerin bölgesel politikalarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Azerbaycan'ın İran kaynaklı güvenlik tehditlerini dengelemek amacıyla İsrail ile geliştirdiği savunma ve enerji ortaklığının, Güney Kafkasya'daki rekabeti daha karmaşık hale getirdiğini kaydetti.

Azerbaycan'daki başörtüsü uygulamaları ve dini özgürlükler çevresinde yaşanan tartışmaların iki ülke ilişkilerinin toplumsal boyutunu gündeme taşıdığını belirtti. Yılmaz, konunun ne yalnızca dış güçlerin yönlendirdiği bir operasyon olarak görülmesi ne de bölgesel gelişmelerden bağımsız değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Yılmaz, Türkiye kamuoyunda inanç özgürlüğü, başörtüsü ve Filistin konusunda güçlü bir duyarlılık bulunduğunu vurguladı. Azerbaycan'ın ise Sovyetler Birliği'nden miras kalan laiklik anlayışını ve İran kaynaklı güvenlik endişelerini önceleyen farklı bir devlet yaklaşımına sahip olduğunu belirtti.

İki ülke arasındaki bu farklılıkların ilişkilere zarar vermemesi için aşırı tepkilerin önüne geçilmesi gerektiğini savundu. Yılmaz, Azerbaycan'daki bürokratik uygulamaların sosyal medyada hızla "din düşmanlığı" şeklinde yorumlanmasının ve Filistin hassasiyetiyle Bakü-İsrail ilişkilerinin birleştirilerek yıkıcı kampanyalara dönüştürülmesinin toplumsal kopuş riski taşıdığına dikkat çekti.

Azerbaycan yönetiminin meşru güvenlik kaygıları ile temel hak ve özgürlükler arasındaki dengeyi koruması gerektiğini belirten Yılmaz, bürokratik yaklaşımın radikal unsurlarla sıradan vatandaşların bireysel inanç pratiklerini aynı güvenlikçi bakış açısıyla değerlendirmesinin toplumsal memnuniyetsizliği artırabileceğini ifade etti.

Yılmaz, bu tutumun İran'ın Azerbaycan yönetiminin İsrail etkisiyle İslami değerlere karşı hareket ettiği yönündeki propagandasına alan açabileceğini belirtti. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki stratejik yakınlığın toplumsal düzeyde zayıflamasının da bölgesel aktörlerin çıkarlarına hizmet edebileceği değerlendirmesinde bulundu.

İki toplum arasında oluşabilecek güvensizliğin bölgesel istikrarı ve stratejik kazanımları olumsuz etkileyebileceğini kaydetti. Yılmaz, İran'ın Azerbaycan'daki Şii nüfus ve Türkiye'deki muhafazakar kesimler üzerinden etkisini artırabileceğini, Rusya ve diğer küresel aktörlerin de Ankara-Bakü hattındaki farklılıklardan yararlanabileceğini ifade etti.

Yılmaz, toplumsal güvenin zedelenmesinin Orta Koridor gibi uzun vadeli ekonomik entegrasyon projelerini de olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Değerlendirmesinin sonuç bölümünde "kurumsal esneklik", "stratejik empati" ve "yapıcı diplomasi" kavramlarını öne çıkardı. Yılmaz, Azerbaycan'ın ulusal güvenlik tedbirlerini korurken bireysel inanç özgürlükleri konusundaki bürokratik katılıkları esnetmesinin hem İran'ın dini istismar alanını daraltabileceğini hem de Türkiye kamuoyundaki soru işaretlerini giderebileceğini savundu.

Türkiye'nin ise konunun sosyal medya kutuplaşmalarına dönüşmesine izin vermemesi gerektiğini belirtti. Yılmaz, Azerbaycan'ın bölgesel güvenlik ikilemlerini gözeten, karşılıklı saygıya dayalı ve kurumsal kanallar üzerinden yürütülen sakin bir diplomasi yaklaşımının tercih edilmesi gerektiğini ifade etti.