Gazze Belgeseli 'NAZA' İsrail'i Karıştırdı: Soruşturma ve Tehditler

The Guardian tarafından hazırlanan, Oscar ödüllü Yuval Abraham ve Rachel Szor'un yönettiği 'NAZA' belgeseli, İsrail ordusu mensuplarının anlatımları üzerinden Gazze'deki saldırıların planlanmasını ele alıyor. Yapay zeka destekli hedef belirleme sistemleri ve sivillerin öldürülmesine ilişkin iddialar belgeselde geniş yer buluyor.

İsrail Başbakanı Netanyahu, X hesabından yayımladığı videoda belgesel hakkında yöneltilen soruya yanıt verdi. Netanyahu, "Küresel antisemitik kışkırtmaya karşı savaşıyoruz" diyerek, bu kez İsrail'in içinden gelen bir kışkırtmayla karşı karşıya olduklarını savundu.

Netanyahu, Demokratlar Partisi lideri Yair Golan'ın, İsrail ordusunun "hobi olarak bebek öldürdüğü" yönündeki sözlerini de gündeme getirdi. Sde Teiman Askeri Hapishanesi'nde Filistinli bir esire yönelik cinsel saldırı görüntülerini ise askerleri karalamak amacıyla hazırlanmış kurgu olarak nitelendirdi.

Başbakan, yönetmenler Abraham ve Szor'un Yönetmenler Birliği üyesi olduklarını belirterek tartışmayı seçim gündemine taşıdı. Birliğin başkanını partisinden milletvekili adayı gösteren Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'u hedef alan Netanyahu, belgesel üzerinden siyasi rakibine de yüklendi. Eisenkot, 27 Ekim'deki seçimlerde Netanyahu'nun başlıca rakipleri arasında gösteriliyor.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, belgeselin hazırlanması sırasında ordu içinden veri sızdırılıp sızdırılmadığının araştırılmasını istedi. Zamir, konuya ilişkin yasal sürecin başlatılması için Askeri Başsavcılığa talimat verdi.

İsrail Kültür Bakanı Miki Zohar ise yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor'u vatandaşlıktan çıkarmakla tehdit etti. Böylece belgesel, hükümetin suçlamalarının yanı sıra askeri soruşturma ve yönetmenlerin vatandaşlık haklarına yönelik açıklamalarla da gündeme geldi.

'NAZA', İtalya'da düzenlenen 83. Uluslararası Venedik Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü'ne layık görüldü. Filmin adı, İsrail ordusunda bir saldırıda ölmesi öngörülen sivilleri ifade etmek için kullanılan kısaltmaya dayanıyor. Belgesel, bu hesaplamaların arkasındaki karar süreçlerini ve saldırıların siviller üzerindeki sonuçlarını katılımcıların tanıklıklarıyla aktarıyor.

Üç yıl boyunca Tel Aviv'deki çatılarda gizlice çekilen belgeselde, katılımcıların güvenliğini korumak amacıyla farklı röportaj yöntemleri kullanıldı. Tanıkların kimliklerinin belirlenmesini önlemek için sesleri ve görünüşleri dijital olarak değiştirildi. Yapımda konuşan ordu mensupları, Gazze'de kullanılan gizli sistemler ve saldırı yöntemleri hakkında bilgi verdi. Katılımcıların bir bölümünün, doğrudan Netanyahu'ya bağlı gizli bir istihbarat biriminde görev yaptığı belirtiliyor.

Belgeseldeki tanıklar, İsrail ordusunun gözetleme sistemleri ile uzaktan yürütülen bombardımanların işleyişini anlattı. Katılımcılar, yapay zeka kullanılarak potansiyel Hamas hedeflerinin belirlendiğini ve bazı evlerin, içlerinde ailelerin bulunduğu bilinmesine rağmen bombalandığını ileri sürdü. Bu anlatımlar, hedef belirleme sürecinde kullanılan teknolojilerin yanı sıra saldırılarda öngörülen sivil kayıplarının nasıl değerlendirildiğine ilişkin iddiaları da belgeselin merkezine taşıyor.

'NAZA'da, Gazzelilerin sığındığı yerleşim yerlerinin kasten yakılmasına doğrudan tanık olduklarını anlatan İsrail ordusu mensuplarına da yer veriliyor. Bazı katılımcılar ise gıda dağıtımı sırasında Filistinlilerin öldürülmesine şahit olduklarını aktarıyor. Belgesel, askerlerin anlatımları üzerinden Gazze'deki operasyonların yürütülüşünü ve sivil ölümlerindeki sorumluluğu tartışmaya açıyor.