Belediyelerin Mali Yükleri ve COP31 İçin TBB'den Ortak Çağrı

TBB Encümeni, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun geçici 6'ncı maddesinde 2026 yılında yapılan değişiklikle genel aydınlatma giderleri için belediyelerin paylarından yapılacak kesinti oranlarının artırıldığını hatırlattı. 9 Ağustos 2026 tarihli 11573 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla oranlar, büyükşehir belediyeleri ve büyükşehir kapsamındaki belediyelerde yüzde 60'a, diğer belediyelerde ise yüzde 30'a çıkarıldı. Söz konusu karar, 9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacak.

TBB, bu düzenlemeyle belediyelerin genel aydınlatma giderlerindeki mali yükünün bir yıl içerisinde üç katına çıktığını bildirdi. Encümen, yılın önemli bir bölümü tamamlandıktan sonra getirilen yeni mali yükün 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren uygulanmasına itiraz etti. Belediyelerin 2026 yılı bütçelerinin 2025 yılında hazırlanarak belediye meclislerince kabul edildiğine dikkat çekildi.

Açıklamada, yıl içerisinde getirilen mali yüklerin geçmiş aylara da uygulanmasının hukuki güvenlik, belirlilik, öngörülebilirlik ve bütçe hakkı açısından sorun oluşturduğu savunuldu. Belediyelerin mali baskısının yalnızca genel aydınlatma giderleriyle sınırlı kalmadığı vurgulandı. SGK prim borçları, vergi borçları ve diğer kamu alacakları nedeniyle genel bütçe vergi gelirleri paylarından yapılan kesintiler, belediyelerin kullanılabilir gelirlerini azaltıyor.

Gecikme zammı ve faizlerin de borç stokunu büyüttüğü ifade edildi. TBB, belediyelerin görevleriyle orantılı gelir kaynaklarına sahip olması gerektiğini belirterek, mali sorumlulukların giderek daha büyük bölümünün belediyelere bırakılmasının görev, yetki ve kaynak dengesi açısından yeniden değerlendirilmesini istedi. TBB Encümeni, genel aydınlatma giderlerinde belediyelerin payını artıran oranların yeniden ele alınmasını ve yeni oranların geriye dönük uygulanmamasını talep etti.

Belediyelerin SGK prim ve vergi borçları için de uzun vadeli ve sürdürülebilir bir ödeme modeli oluşturulması gerektiği belirtildi. Gecikme zammı ve faiz yükünün azaltılması ile borçların belediyelerin mali kapasitesine uygun koşullarda yapılandırılması önerildi. TBB ayrıca SGK, vergi, genel aydınlatma ve diğer kamu alacakları nedeniyle belediyelerin genel bütçe vergi gelirleri paylarından yapılan toplam kesintilere, temel belediye hizmetlerinin sürdürülebilirliğini koruyacak bir üst sınır getirilmesinin değerlendirilmesini istedi.

TBB Encümeni açıklamasında, belediyelerin gelirlerinden yapılan kesintilerin doğrudan yerel hizmetlere ayrılan kaynakları etkilediği belirtilerek, "Belediyenin kaynağı kentin kaynağıdır. Belediye paylarından yapılan her ilave kesinti; ulaşımdan altyapıya, sosyal hizmetlerden çevre ve temizliğe kadar vatandaşlara sunulan hizmetlere ayrılabilecek kaynağın azalması anlamına gelmektedir" ifadelerine yer verildi. Yerel yönetimlerin mali sorunlarının kalıcı biçimde çözülmesi için ilgili tüm tarafların katılımıyla adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir yerel yönetim gelir sisteminin oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Toplantının diğer önemli gündem maddesini ise Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilecek COP31 oluşturdu. TBB Encümeni, COP31'i Türkiye'nin iklim politikalarının geliştirilmesi, belediyelerin uluslararası iklim gündemine daha güçlü katılması ve uluslararası iş birliklerinin artırılması açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirdi. Türkiye'de COP31 hazırlıkları kapsamında yerel yönetimlerin iklim eylemindeki rolü, finansman olanakları, su ve enerji verimliliği, atık yönetimi, afet risklerinin azaltılması ve kentsel dayanıklılık başlıkları daha önce de TBB'nin katıldığı çalışmalarda gündeme alınmıştı.

TBB, COP31 kapsamında Mavi Alan ve Yeşil Alan başvurularının gerçekleştirildiğini açıkladı. Türkiye'deki 1.402 belediyeyi temsil eden Birliğin, özellikle kurumsal kapasitesi ve uluslararası finansmana erişim imkânı sınırlı belediyelerin COP31 sürecine daha güçlü biçimde katılmasını önemsediği belirtildi. TBB tarafından hazırlanmakta olan Yerel Yönetimler COP31 Pozisyon Belgesi ile belediyelerin deneyimleri, karşılaştıkları sorunlar, kapasite ve finansman ihtiyaçları ile politika önerilerinin ortak bir çerçevede ortaya konulacağı bildirildi.

Açıklamada, belediyelere yeni görev ve sorumluluklar verilirken bunlarla orantılı kaynak sağlanması, mali özerklik ve bütçe öngörülebilirliğinin korunması, yerel yönetimlerin karar süreçlerine katılımı ile ulusal ve uluslararası finansman kaynaklarına erişiminin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. TBB Encümeni açıklamasını, "Güçlü yerel yönetimler; güçlü kentlerin, sürdürülebilir kalkınmanın ve etkili iklim eyleminin temelidir" ifadeleriyle tamamladı.