Adıyaman'dan Özcan: Kadın Hakları Gerçek Yaşam Eşitliğine Dönüşmeli

Atatürkçü Düşünce Derneği Adıyaman Şube Başkanı Prof. Dr. Kenan Özcan, 4 Ekim 1926'da yürürlüğe giren Medeni Kanun ile Türk kadınının eşit yurttaşlık yolunda tarihi bir eşiği aştığını belirtti.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün öncülüğündeki Cumhuriyet devrimleri, tek eşlilik, resmi nikah, miras ve boşanma alanındaki düzenlemelerle kadınların hukuk karşısındaki konumunu değiştirdi. Özcan, bu sürecin daha sonra siyasal haklarla devam ettiğini ifade etti.

Özcan, kadınlara 1930 yılında belediye seçimlerinde, 1933 yılında muhtarlık ve ihtiyar heyeti seçimlerinde, 5 Aralık 1934'te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındığını hatırlattı. Bu nedenle Cumhuriyet'in aynı zamanda bir kadın devrimi olduğunu vurguladı.

Günümüzde tartışılması gereken temel konunun, kadınların yaklaşık bir asır önce kazandıkları hakları gerçek yaşamda ne ölçüde kullanabildiği olduğunu belirten Özcan, kadınların bakım yükü, ev içi sorumluluklar, yetersiz kreş hizmetleri ve çalışma yaşamındaki eşitsizlikler nedeniyle ekonomik hayatın dışında kaldığını savundu.

Özcan, "Hukuki eşitlik, ya da kağıt üzerinde eşitlik var. Ancak toplumsal ve ekonomik eşitlik henüz tamamlanmış değildir" değerlendirmesinde bulundu.

2025 yılı verilerine ilişkin oranları da paylaşan Özcan, kadınların işgücüne katılım oranının Türkiye'de yüzde 32,1, Avrupa Birliği ülkelerinde yüzde 71,3 ve dünya ortalamasında yüzde 46,5 olduğunu aktardı.

Özcan, "Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında Türk kadının istihdamı dünya ortalamasından 14,4 puan ve Avrupa Birliği ortalamasından 39,2 puan geridedir. Daha da çarpıcı olan, Türkiye'de kadınlarla erkekler arasındaki istihdam farkı 34 puandan fazladır" dedi.

Cumhuriyet'in Türk kadınını hukuk önünde eşit yurttaş haline getirirken çağının çok ilerisinde bir irade ortaya koyduğunu ifade eden Özcan, kazanılmış hakların yalnızca kanunlarda yer almasının yeterli olmadığını vurguladı.

Özcan, "Devletin onları sürekli geliştirmesi ve koruması gerekir. Kadının eşit yurttaşlığı yalnızca çalışma hakkıyla da sınırlı değildir. Yaşam hakkı, şiddetten korunma ve güven içinde bir yaşam diğer bütün hakların temelidir" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmesini kadın hakları açısından önemli bir kırılma ve tartışma alanı olarak değerlendiren Özcan, bu kararın kadına yönelik şiddetle mücadelede uluslararası koruma ve denetim çerçevesini zayıflattığını savundu.

Özcan, "İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme, kadına yönelik şiddetle mücadelede uluslararası denetim ve koruma standartlarından geri çekilme anlamına gelmiştir. Kadınlara verilen 'devlet seni her düzeyde koruyacaktır' güvencesini zayıflatan bir siyasal ve toplumsal mesaj yaratmıştır" dedi.

4 Ekim'in yalnızca geçmişte elde edilen kazanımların anıldığı bir gün olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Özcan, "Cumhuriyet'in kadına verdiği hakları, Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında gerçek bir yaşam eşitliğine dönüştürebildik mi?" sorusunu gündeme getirdi.

Kadının güçlenmesinin yalnızca bir kadın politikası olmadığını ifade eden Özcan, bunun aynı zamanda kalkınma, demokrasi ve Cumhuriyet meselesi olduğunu söyledi.

Özcan, "Kadınların ekonomik yaşamdan dışlanması ülkenin üretim gücünü, siyasal karar süreçlerinden dışlanması demokrasinin temsil niteliğini ve sosyal yaşamda güvencesiz kalması ise eşit yurttaşlık ilkesini zayıflatmaktadır" dedi.

Atatürkçülüğün, Mustafa Kemal Atatürk'ün başlattığı çağdaşlaşma mücadelesini ileri taşımak olduğunu belirten Özcan, kadınların eğitimde, üretimde, siyasette, bilimde ve toplumsal yaşamın her alanında eşit ve özgür biçimde var olmasının yalnızca bir kadın meselesi olmadığını ifade etti.

Özcan, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: "Cumhuriyet bir kadın devrimidir. Bu devrim, ancak kadınların haklarını gerçek yaşamda özgürce kullanabildiği gün tamamlanmış olacaktır."